NLP'nin organizasyondaki iletişim sorunlarının çözümünde bir iyileşme sağlayabileceğini düşünebiliriz. Ancak dünyada NLP'den hiç haberi olmayan binlerce başarılı şirket var. Bunun anlamı NLP'nin iş yönetiminde başarı için vazgeçilmez bir teknik olmadığıdır. 

NLP yani Nöro Linguistik Programlama hakkında birçok makale ve kitap Türkiye'de yayımlandı.Açıkçası Türkiye'de 1990'ların başlarında bu konuda birkaç seminer yapıldığını duyduğumda şaşırmıştım. O dönemde modası geçmiş sayılabilecek bir kavram ya da teknik yeniden vitrinlere çıkarılıyor diye düşünmüştüm.2002'ye geldiğimizde ise Türkiye'de kendini birçok insan NLP uzmanı, NLP yazarı ilan etmiş durumda. Diğer bir deyişle NLP orta vadeli kalıcı bir moda olmayı başarmış görünüyor.

Türkçe'ye ismi bile tam çevrilemeyen bu kavramın bu kadar çok tutmasının birkaç nedeni var sanırım. Türk insanı anlaşılamayan şeylere ayrı bir merak duyuyor; hele bir de böyle kısa bir adı varsa 'eN eL Pi' gibi, nedense Türkçe 'Ne Le Pe' bile denmiyor. İkinci nedeni de NLP'nin kişisel olarak kullanılabilecek bir teknik olması. Yani her dinleyen ya da okuyan kendisi için bir şey bulabiliyor NLP'nin içinde. Üçüncü olarak da, NLP'nin içinde insanı ikna edici bazı örnekleri bulunuyor. Örneğin NLP içinde 'Nöro' kısaltmasına referansla anlatılan görsel, işitsel dokunsal öğeler, bu konunun meraklılarına kendi yaşamlarından örnekler verebiliyor. Bir de NLP'nin aşın taahhütleri bulunuyor 'Kişisel Mükemmellik Tekniği' gibi.

Yönetim açısından bakarsak, NLP olmadan şirket yönetilebilir mi sorusunun cevabını arayalım. Dünyada NLP'den hiç haberi olmayan ya da hiç NLP uygulanmayan binlerce başarılı şirket var. Bunun anlamı NLP'nin iş yönetiminde başarı için vazgeçilmez bir teknik olmadığıdır. Örneğin dünya çapında başarılı bir organizasyonda şu ya da bu şekilde bir kalite yönetimi sistematiğinin olmaması söz konusu değildir; ama NLP olmayabilir. Bununla birlikte NLP iş yönetimde bazı sorunların çözümüne destek olabilir.İşletme dediğimiz organizasyon, girdileri müşteriler için değeri olan çıktılara dönüştürme sürecidir. Bu süreç önemli ölçüde, iletişim süreçleriyle örülmüştür.Organizasyondaki sorunlar incelendiğinde hemen hepsinin kökünde ya da bir köşesinde bir iletişim sorunu olduğu görülür. Bir organizasyon amaçlarına ulaşmak için nasıl karar alır? Organizasyonun karar almak için ihtiyaç duyduğu şey 'gerçeğe ilişkin bilgi'dir. Bu bilgi ise organizasyonel kanallarda iletişimle birlikte aktarılır ya da aktarılamaz. Gerçeğe ilişkin bilginin aktarılamadığı durumlar ileride sorunlara yol açar. Bir örnek vermek gerekirse eğer müşterilerin yüzde 50'si izleyen ay alımlarım yüzde 50 kısacaklarsa ve satış bölümü bu bilgiyi üretim bölümüne aktarmıyorsa ya da yanlış aktarıyorsa, örneğin izleyen ay alımlar yüzde 50 artacak diyorsa, ihtiyaç fazlası üretim yapılır ve stok ve finans sorunları ortaya çıkar. Daha önce belirttiğim gibi dikkatli incelenecek olursa işletmedeki tüm sorunların temelinde bir iletişim sorunu olduğu söylenebilir. NLP uzmanları NLP'nin iletişim sorunlarını çözmede ayrıcalıklı bir başarıya sahip olduğunu belirtiyorlar. Örneğin "Yöneticiler için NLP" isimli kitabın yazarı Dr Harry Alder 'Bir iletişimin başarısı niyet edilen sonucu gerçekleştirip gerçekleştiremediğine bağlıdır. NLP başarıyı iletişimin girdilerinden çok çıktılarını temel alarak değerlendirir' diyor.

Bu sözlere bakacak olursak NLP'nin Organizasyondaki iletişim sorunlarının çözümünde bir iyileşme sağlayabileceğini düşünebiliriz. Bununla birlikte Dr Adler'in NLP ile ilgili sözünü iyice incelersek NLP'nin iletişimde niyetlenen sonucu gerçekleştirmeye baktığını görürüz. Yani amacınız birisini kızdırmaksa ya da kandırmaksa NLP size o kişiyi kızdıracak ya da kandıracak araçları verir. İşletmenin ihtiyaç duyduğu şey ise kişisel amaçlara hizmet edecek Bizans oyunlarına da alet olabilecek ya da günlük yaşamda dolandırıcıların da kullanabileceği teknikler değil, iletişim süreçlerinde gerçeğin bilgisini ortaya çıkaran tekniklerdir. Bu anlamda NLP, sadece işletme yönetimine işletmenin ihtiyaç duyduğu bilgileri sunma yönünde bir işlev yarattığında kullanışlı olabilir.

NLP bir kişisel gelişim aracı olarak ele alınırsa işletmenin de insanlardan oluştuğu düşünülürse çalışanların kişisel gelişimine yardımcı olabilecek bir teknik dolaylı olarak işletme yönetimine de katkı da bulunabilir. Ancak yaşamlarından NLP adını bile duymamış sayısız insan özellikle de NLP kitaplarında örnek gösterilen ve NLP'den hiç haberi olmayan liderler, mucitler, iş adamları ve yöneticiler başka yollardan giderek kişisel gelişimde yüksek aşamalara ulaşmışlardır. NLP'nin önerilerine uygun olarak bu insanları taklit etmek yerine bu insanları ortaya çıkan süreçleri ve yolları anlamak daha iyi düşünüyorum. Belirli bir özelliği taklit etmek ile bu özelliğin gelişmesine yol açan yolu anlamak birbirinden çok farklıdır. Bu yollar araştırıldığında kişisel gelişimin binlerce farklı yolu olduğu bulunabilir Bu anlamda NLP'yi kişisel gelişimin tek yolu saymak büyük bir yanılsamaya yol açar.

NLP'nin önde gelen yaklaşımlarından biri de, modellemedir. 'Birisi yapabiliyorsa ben de yapabilirim' inancını verebilmektir. Sue Knight 'Uygulamalarla NLP-işinizde Fark Yaratan Farklılıklar' isimli kitabında başarılı kişilerin ilk adımlarını başaracaklarını inanarak attıklarını vurguluyor. Örneğin iş dünyasında efsaneleşen hava yolu şirketi Virgin Atlantic'in kurucusu Richard Branson'ı başarıya götüren nedeni, Branson'ın öncelikle başaracağına olan inancı olarak tanımlıyor. insanın bir şeyi yapması için onun yapılabilir olduğunu kabul etmesi önemlidir; ancak yeterli değildir. Richard Branson'ı dünyaca kabul gören iş başarılarına götüren şey NLP değil, sürekli yenilikçiliktir. Yani bir şeyin başarılabilir olması ayrı bir şeydir, bir şeyi başarmak için yapmak gerekenler ayrı şeylerdir. NLP yönetim açısından belki yardımcı alt araçlardan biri olarak kabul edilebilir. Eğer ana araçlardan bir tanesi olsaydı, dünyanın ve ABD'nin kabul görmüş işletme fakülteleri de bu konuyu programlarına dahil ederlerdi diye düşünüyorum.

KAYNAKLAR

1 Harry Alder; Yöneticiler için NLP, Sistem Yayıncılık, istanbul 1998

S 30-31

2 Sue Knight; Uygulamalarla NLP-işinizde Fark Yaratan Farklar,

Sistem Yayıncılık, istanbul 1999, s 100 ,

Melih ARAT

25 Mayıs 2002 Cumartesi

Finansal Forum Ek